Is mijn huis geschikt voor een warmtepomp?

Warmtepompen uitgelegd

Een warmtepomp haalt warmte uit de buitenlucht en brengt die naar binnen om je huis te verwarmen en, in veel gevallen, warm kraanwater te leveren. In tegenstelling tot een cv-ketel wekt een warmtepomp geen warmte op door een brandstof te verbranden. Doordat een warmtepomp bestaande warmte alleen verplaatst, is dit een superenergiezuinige verwarmingsoplossing.

Ben je niet bekend met deze technologie? Lees dan ons artikel Hoe een warmtepomp werkt voor een stapsgewijze uitleg.

De twee meestvoorkomende typen zijn:

• Luchtwarmtepompen onttrekken warmte aan de buitenlucht, zelfs bij -15 °C, en leveren tot wel 4 kW warmte per 1 kW aan verbruikte elektriciteit.
• Grondwarmtepompen gebruiken ondergrondse leidingen waar glycol doorheen stroomt om aan hun warmte te komen.

Beide systemen gebruiken koudemiddel dat warmte absorbeert bij een lage temperatuur en wordt samengedrukt om de temperatuur te verhogen, waarna de warmte wordt afgegeven in je woning. Sommige modellen kunnen dit proces omkeren om je woningen te koelen.

Omdat ze warmte verplaatsen en niet zelf opwekken, is het grootste gedeelte van de warmte-energie afkomstig van de omgeving, waardoor je minder afhankelijk bent van elektriciteit.

Wat betekent 'geschikt voor een warmtepomp' precies?

Deze vraag kan niet zomaar met ja of nee worden beantwoord, want het hangt af van hoe goed de verschillende elementen samenwerken.

Dit zijn de drie belangrijkste factoren:

• Isolatie (warmteverlies) – de warmte binnenhouden
• Radiatoren/vloerverwarming – hoe de warmte wordt afgegeven
• Systeemontwerp – voor een juiste configuratie zorgen

Een woning is meestal geschikt voor een warmtepomp als:

• Het warmteverlies redelijk laag is dankzij goede isolatie, efficiënte ramen en weinig tocht
  
• De warmteafgiftesystemen bij een lagere temperatuur kunnen werken (bijv. vloerverwarming of radiatoren met een geschikt vermogen)
• Als er voldoende ruimte is voor de apparatuur, inclusief plek voor een buitendeel en, indien nodig, een warmtapwatertank
• Het systeem kan goed worden ontworpen en gedimensioneerd, passend bij de verwarmingsvraag van de woning
• De woning geleidelijk aan verwarmd kan worden in plaats van via korte pieken
  
• Eventuele prestatieproblemen op een kosteneffectieve manier kunnen worden verholpen door verbeteringen zoals isolatie of het vervangen van radiatoren

Steeds meer mensen brengen een positieve verandering in hun huis aan door over te stappen op duurzame warmtepompen. Alle huizen zijn anders en de constructie en afmetingen lopen sterk uiteen. Sommigen zijn energiezuiniger dan andere woningen. Je vraagt je dus misschien af of jouw huis geschikt is voor een warmtepomp.

Factoren die bepalen of een warmtepomp geschikt is voor je woning

1. Isolatie en warmteverlies

Moet je woning goed geïsoleerd zijn voor een warmtepomp? Hoewel je een warmtepomp kunt gebruiken in een gematigd geïsoleerde woning, zorgt een betere isolatie voor een hoger rendement en lagere verbruikskosten.

Isolatie houdt de warmte waar je voor betaalt binnen, waardoor je woning langer warm blijft en je verwarmingssysteem minder hard hoeft te werken. Dit is met name belangrijk voor warmtepompen, die ontworpen zijn voor een efficiënte werking bij een lagere, stabiele temperatuur. In een goed geïsoleerde woning kan een warmtepomp eenvoudiger en goedkoper voor aangename temperatuur zorgen.

Als je woning slecht geïsoleerd is, ontsnapt de warmte sneller via het dak, de muren en vloer. Daardoor moet de warmtepomp vaker worden ingeschakeld, wat het rendement verlaagt en tot een hogere energierekening leidt, net zoals bij elk ander verwarmingssysteem.

Het goede nieuws is dat een betere isolatie een van de eenvoudigste manieren is om de prestaties te verbeteren. Het toevoegen of verbeteren van zolderisolatie voorkomt dat warmte door het dak wegstroomt, spouwmuurisolatie beperkt warmteverlies door buitenmuren en vloerisolatie zorgt voor een merkbaar verschil in woningen met een tochtige of niet-geïsoleerde vloer.

De isolatie hoeft niet perfect te zijn om een warmtepomp te kunnen installeren, maar een betere isolatie maakt je woning wel aangenamer en helpt je de best mogelijke prestaties en kostenbesparingen uit het systeem te halen.

2. berekening van warmteverlies

Met een warmteverliesberekening wordt bepaald hoe snel thermische energie uit je woning ontsnapt. Dit is belangrijker dan de leeftijd van je woning, aangezien op basis hiervan het vereiste verwarmingsvermogen wordt vastgesteld.

Een goed onderhouden rijtjeshuis met vernieuwde isolatie kan minder warmteverlies hebben dan een moderne woning met ondermaatse isolatie. Bij een professionele warmteverliesberekening wordt elke afzonderlijke ruimte in kaart gebracht, waarbij rekening wordt gehouden met de wandconstructie, de specificaties van de ramen, de ventilatiesnelheid en thermische warmtebruggen.

Op basis van deze berekening wordt het benodigde vermogen van de warmtepomp vastgesteld. Systemen met een te laag vermogen kunnen niet aan de vraag voldoen, terwijl een systeem met hoog vermogen meer kost en vaker in- en uitschakelt, wat het rendement schaadt. Een warmtepomp kan goed presteren in een oudere woning als het warmteverlies wordt aangepakt door middel van gerichte verbeteringen.

3. Radiatoren, vloerverwarming en compatibiliteit

De compatibiliteit van het verwarmingssysteem heeft een grote invloed op de prestaties van de warmtepomp, hoewel bestaande systemen vaak kunnen worden aangepast.

Een warmtepomp wordt idealiter gecombineerd met vloerverwarming, omdat deze efficiënt werkt bij de lagere watertemperatuur die een warmtepomp levert.

Toch worden in veel woningen radiatoren gecombineerd met warmtepompen – en met succes. In sommige gevallen moet je oudere radiatoren die zijn ontworpen voor hogetemperatuurketels mogelijk vervangen of vergroten om hetzelfde comfortniveau te bieden bij lagere aanvoertemperaturen.

Veel moderne huizen hebben al radiatoren die zonder aanpassingen prima samenwerken met warmtepompen. Uit een professionele warmteverliesberekening zal precies naar voren komen wat er voor jouw woning nodig is.

Je woning voorbereiden op een warmtepomp

Kan elke woning worden voorzien van een warmtepomp?

Technisch gezien kan een warmtepomp in vrijwel elke woning worden geïnstalleerd, al verschillen de praktische en technische overwegingen per geval.

Met een gefaseerde aanpak wordt het mogelijk om een warmtepomp in zeer uitdagende gebouwen te installeren. Huiseigenaren moeten eerst de isolatie verbeteren en de warmteafgiftesystemen vernieuwen voordat het warmtepompsysteem kan worden geïnstalleerd.

Een professionele beoordeling door een gecertificeerde installateur is van essentieel belang. Het komt maar zelden voor dat de installatie fysiek onmogelijk is. De meeste zorgen hebben dan ook betrekking op de optimalisatie en investering.

Belangrijke overwegingen bij de installatie van een warmtepomp

Een warmtepomp kan in de meeste woningen wel worden geïnstalleerd. De installatievereisten hangen echter af van de specifieke eigenschappen van je woning. Installateurs kijken doorgaans naar:

• Ruimte voor het buitendeel
• Ruimte voor een warmtapwatertank (indien nodig)
• Bestaande radiatoren of vloerverwarming
• Het huidige isolatieniveau
• Elektrische capaciteit en aansluitingen

Een moderne woning met vloerverwarming of grotere radiatoren is natuurlijk ideaal voor een warmtepomp, maar ook oudere woningen zijn vaak geschikt, vooral in combinatie met radiatoren die geschikt zijn een lagere waterstroomtemperatuur en een juist vermogen hebben. Een goede isolatie, bijvoorbeeld van de zolder of spouwmuur en dubbelglas, verhoogt het rendement en verlaagt de verbruikskosten, maar met het juiste ontwerp kan een warmtepomp efficiënt werken bij een breed scala aan isolatiewaarden.

Afhankelijk van je land of regio kunnen stimuleringsregelingen van de overheid ook helpen om de installatiekosten te compenseren.

Checklist voor gereedheid warmtepomp

Zelfs als je woning al geschikt is, kunnen kleine verbeteringen het rendement en comfort verhogen.

Gebruik deze checklist vóór de installatie:

• Tochtgaten dichten
  Controleer de aansluitingen rondom ramen, deuren, leidingen en vlizotrappen, en dicht eventuele gaten of scheuren af om te voorkomen dat warmte ontsnapt.
• Vervang ramen indien nodig
  Overweeg dubbelglas om het comfort te verbeteren en warmteverlies te verminderen.
• Verbeter de isolatie
  Breng waar mogelijk (extra) zolder- of spouwmuurisolatie aan om de warmte beter vast te houden.
• Controleer de radiatoren en warmteafgiftesystemen
  Vervang ze in de meestgebruikte kamers door grotere radiatoren of overweeg vloerverwarming (vooral in aanbouwen).
• Controleer de verwarmingsregeling
  Implementeer of optimaliseer zonebediening en slimme regeling, zodat je alleen de ruimtes verwarmt die je gebruikt.
• Evalueer je elektra
  Controleer of de elektra in je woning geschikt is voor een warmtepomp. Bij sommige woningen zal de elektra moeten worden vernieuwd.
• Plan verbetering in fasen in
  Je hoeft niet alles tegelijkertijd te doen. Je kunt aanpassingen aan je woningen over een langere periode uitsmeren om de kosten onder te controle te houden en overlast tot een minimum te beperken.
  

Ruimte, opstelling en praktische overwegingen

Behalve de energieprestaties heeft ook de fysieke indeling van je woning invloed op je keuze voor een warmtepomp.

Over de plaatsing van de buitendeel moet goed worden nagedacht. Rondom het buitendeel moet voldoende ruimte vrij zijn zodat de luchtstroom niet wordt belemmerd en onderhoudswerk niet wordt bemoeilijkt. Bovendien moet het buitendeel worden geplaatst op een plek waar de geluidsoverlast tot een minimum beperkt blijft. Installeer een warmtepomp niet naast planten met diepe wortels of op plekken waar de luchtstroom beperkt is.

Binnen is er ruimte nodig voor het hydraulische binnendeel en een warmwater- of buffertank. Recht leidingwerk zorgt voor een minder complexere installatie.

Buitendelen kunnen worden afgeschermd met een hekwerk of planten zonder dat de luchtstroom wordt belemmerd.

Het meeste uit je warmtepomp halen

Door je woning energiezuiniger te maken, zorg je ervoor dat je warmtepomp aanzienlijk beter presteert, een hoger comfort oplevert en lagere verbruikskosten heeft. Hoewel fysieke aanpassingen zoals isolatie belangrijk zijn, spelen je dagelijkse gewoontes ook een belangrijke rol bij het verlagen van de verwarmingsvraag.

Voor optimale prestaties van een warmtepomp gebruik je slimme thermostaten en slimme regeling om te voorkomen dat je kamers verwarmt die op dat moment niet worden gebruikt.

Door efficiënt om te gaan met het warme water (korter douchen, timers goed gebruiken), zorg je voor een lagere verwarmingsvraag in je woning. Zorg voor een stabiele temperatuur in je woning in plaats van deze te laten afkoelen en daarna weer te verwarmen. Warmtepompen halen het hoogste rendement als ze doorlopend in bedrijf zijn en niet pendelen zoals een cv-ketel.

Kleine aanpassingen, zoals het 's avonds dichtdoen van gordijnen, de deuren tussen verwarmde en niet-verwarmde kamers gesloten houden, en ervoor zorgen dat radiatoren niet worden geblokkeerd, helpen om warmteverlies zoveel mogelijk te beperken.

Welke woningen zijn mogelijk niet geschikt voor een warmtepomp?

Hoewel een warmtepomp in de meeste woningen geïnstalleerd kan worden, zijn er in sommige gevallen serieuze uitdagingen.

Denk bijvoorbeeld aan slecht geïsoleerde woningen zonder realistische aanpassingsmogelijkheden, zoals monumentale gebouwen waarvoor strenge voorschriften gelden. Maar dit zijn relatief zeldzame situaties. In de meeste gevallen kan een woning met enkele aanpassingen (zoals betere isolatie) geschikt worden gemaakt voor een warmtepomp.

Een warmtepomp kan in een flatgebouw of appartementencomplex worden geïnstalleerd, maar bij beperkte ruimte voor het systeem of een slechte luchtstroom kunnen er problemen ontstaan. Monumentale gebouwen zijn beschermd en je hebt een vergunning nodig om een grond- of luchtwarmtepomp te installeren, aangezien deze binnen- en buitendelen heeft die het aanzicht van het gebouw veranderen.

Warmtepompen mogen niet op grondniveau worden geïnstalleerd als er overstromingsgevaar is bij zware regenval. Voor monumenten zijn er vaak alternatieven, zoals muurisolatie aan de binnenkant. Al met al zijn de woningen die ongeschikt zijn voor een warmtepomp de uitzondering op de regel.

Vergunningen

In de meeste Europese landen kan een luchtwarmtepomp vergunningsvrij worden geïnstalleerd, wat betekent dat er geen officiële bouwvergunning nodig is als er aan bepaalde voorwaarden wordt voldaan. Maar er zijn voorschriften wat betreft het geluidsniveau, de visuele impact en de afstand tot de erfgrens.

Bij monumentale gebouwen is er altijd een vergunning nodig. Je hebt een vergunning nodig om een grond- of luchtwarmtepomp te installeren, aangezien deze binnen- en buitendelen heeft die het aanzicht van het gebouw veranderen. Voor woningen in een beschermd gebied kunnen er extra beperkingen gelden. De installatie van een warmtepomp moet in dat geval worden goedgekeurd volgens de bouwvoorschriften.

Verwachtingen wat betreft energieverbruik, kosten en prestaties

Als je de relatie tussen het energieverbruik en het rendement begrijpt, kun je realistische verwachtingen scheppen wat betreft de verbruikskosten.

Warmtepompen halen de meeste energie uit de omgeving en voor elke 1 kW aan verbruikte elektriciteit produceren ze 4 kW aan warmte.

Daarentegen is de elektriciteitsprijs over het algemeen per eenheid hoger dan de gasprijs, al hangt elke prijs natuurlijk af van de markt. Over het algemeen zijn de verbruikskosten van een efficiënte warmtepomp in een goed geïsoleerde woning vergelijkbaar met of lager dan een verwarming op gas, zeker in combinatie met speciale elektriciteitstarieven voor warmtepompen.

De prestaties van warmtepompen verschillen per seizoen. Ze moeten het hardst werken in de winter, wanneer de buitentemperatuur het laagst is. De waarde op lange termijn zijn het resultaat van de lage onderhoudskosten, een gemiddelde levensduur van ongeveer 15 jaar en bescherming tegen de prijsschommelingen van fossiele brandstoffen.

Volgende stappen en ondersteuning

De beste manier om te bepalen of je huis geschikt is voor een warmtepomp, is door professionele evaluatie te laten uitvoeren.

Met een gedetailleerd locatieonderzoek kun je warmteverlies, isolatieniveaus, bestaande afgiftesystemen en de beschikbare installatieruimte in kaart brengen om zo het meest geschikte systeemontwerp te bepalen.

Daikin werkt samen met een netwerk van professionele installateurs die je woning kunnen beoordelen en een oplossing kunnen aanbevelen op basis van de specifieke vereisten van je woning.

Conclusie

Een warmtepomp werkt goed in de meeste woningen, vooral als er enkele doelgerichte verbeteringen worden aangebracht. Maar je hoeft niet alles in één keer te doen en je woning hoeft ook niet 'perfect' te zijn om een warmtepomp te kunnen installeren. Simpele maatregelen zoals het dichten van tochtgaten, verbeteren van de isolatie of vervangen van de radiatoren kunnen een groot verschil maken voor het comfort, het rendement en de verbruikskosten.

Als je de installatie van een warmtepomp overweegt, beschouw het dan als een reis in plaats van een eenmalige installatie. Begin met het in kaart brengen van de huidige prestaties van je woning, breng slimme verbeteringen aan die de meeste impact hebben en win professioneel advies in om een systeem te ontwerpen dat is afgestemd op jouw ruimte en levensstijl. Ontdek het aanbod aan warmtepompen van Daikin en vind het systeem dat bij jouw woning past.

Belangrijkste punten

• De meeste woningen zijn geschikt voor een warmtepomp
  Het gaat niet om het type woning, maar dat de isolatie, warmteafgiftesystemen en het systeemontwerp op elkaar zijn afgestemd.
• Warmtepompen werken anders cv-ketels
  Ze leveren constante warmte op lage temperatuur, waardoor ze in goed geïsoleerde woningen het beste presteren en het meeste comfort opleveren.
• Isolatie levert de grootste prestatiewinst op
  Elk verwarmingssysteem is gebaat bij een betere zolder-, spouwmuur- of vloerisolatie, maar het verschil is het grootst bij warmtepompen.
• Je kunt de geschiktheid verbeteren in de loop der tijd
  Het dichten van tochtgaten, vernieuwen van radiatoren en toevoegen van een betere regeling kun je in fasen doen om kosten te spreiden en overlast te beperken.
• Een professioneel ontwerp en het juiste vermogen zijn essentieel
  Met een nauwkeurige warmteverliesberekening en installatie door een professional zorg je dat het systeem efficiënt werkt en aan de behoeften van je woning voldoet.

Daikin heeft een netwerk van gekwalificeerde warmtepompspecialisten en -installateurs die je kunnen adviseren welk type warmtepomp geschikt is voor jouw huis.

Een slimme en lonende investering op de lange termijn

Omdat je met zoveel dingen rekening moet houden, vraag je je misschien af of een warmtepomp de moeite waard is. Het antwoord is ja!

Door de energiebesparende voordelen van warmtepompen ten opzichte van cv-installaties zijn ze de slimme keuze voor huizen van de toekomst. Warmtepompen zijn een duurzame, energiezuinige en comfortabele manier om je huis te verwarmen, goed voor het milieu en ook nog eens een slimme investering.