Hoeveel kun je besparen op jouw energiekosten met een warmtepomp?

Er zijn veel verschillende redenen om een warmtepomp te kiezen. Daarom heeft Daikin de whitepaper Drijvende factoren voor het gebruik van warmtepompen in Europese huishoudens gemaakt om op feiten gebaseerde inzichten te bieden die klanten helpen een weloverwogen beslissing te nemen. In deze whitepaper worden belangrijke factoren onder de loep genomen, zoals energiebesparing, stimuleringsregelingen van overheden, milieu-impact, ontwikkelingen in beleidsregels en hoe warmtepompen integreren met oplossingen die werken met hernieuwbare energie om woningen toekomstbestendig te maken.

In dit artikel richten we ons op hoe een warmtepomp kan helpen je energiekosten te besparen via verbeterde efficiëntie en minder afhankelijkheid van fossiele brandstoffen.

Hoe een warmtepomp werkt

Het belangrijkste verschil tussen een warmtepomp en een cv-ketel is de manier waarop ieder systeem warmte produceert. Een cv-ketel verbrandt brandstof, maar zelfs bij de modernste hr-ketels gaat er bij dit proces een deel van de verbruikte energie verloren.

Een warmtepomp produceert zelf geen warmte. In plaats daarvan haalt het systeem warmte uit de buitenlucht of de grond en gebruikt het een klein beetje elektriciteit om de warmte naar binnen te brengen. Een koelkast werkt op dezelfde manier, maar dan in omgekeerde richting.

Er zijn in feite twee typen warmtepompen beschikbaar voor huiseigenaren: luchtwarmtepompen en grondwarmtepompen. Beide typen werken volgens hetzelfde principe, maar halen de warmte uit verschillende bronnen.

Meer informatie lees je hier.

Hoe hoger het rendement, hoe meer je bespaart

Een moderne luchtwarmtepomp levert gewoonlijk drie tot vier eenheden aan warmte voor elke verbruikte eenheid aan elektriciteit. Deze verhouding wordt ook wel het seizoensgebonden prestatiecoëfficiënt (SCOP) genoemd en het is de reden dat warmtepompen zoveel energiezuiniger zijn dan traditionele verwarmingssystemen. Een cv-ketel met een rendement van 90% zet nog geen één eenheid aan verbrand gas om in één eenheid aan warmte.

Zelfs de beste cv-ketel kan niet tippen aan het thermodynamische voordeel van een warmtepomp.

Hoe warmtepompen voor een lagere energierekening zorgen

Wanneer je je cv-ketel vervangt door een warmtepomp, neemt je elektriciteitsverbruik toe. Maar de cijfers laten zien dat in verreweg de meeste gevallen dit gecompenseerd wordt door de lagere gasrekening.

Laten we naar de cijfers kijken om te begrijpen hoe dit zit. We gaan uit van de standaardgegevens uit de industrie, waarbij een cv-ketel met een rendement van 90% 11.111 kWh nodig heeft voor elke 10.000 kWh aan ruimteverwarming die nodig is voor een woning. Een warmtepomp met een SCOP van 4,2 heeft slechts 2.395 kWh elektriciteit nodig om hetzelfde verwarmingsvermogen te leveren. Dat is een reductie van 80% in de benodigde energie en het is de belangrijkste reden dat een warmtepomp voor een lagere totale verwarmingsrekening zorgt, ook al kost elektriciteit op dit moment meer per kWh dan gas.

Hoe zit het met de prestaties bij koud weer?

Een vraag die vaak wordt gesteld, is of warmtepompen in de winter wel betrouwbaar werken. Moderne luchtwarmtepompen zijn ontwikkeld om efficiënt te werken bij een zeer lage buitentemperatuur. Het aanbod van Daikin is bijvoorbeeld ontworpen om effectief te verwarmen bij een temperatuur tot wel -25 °C. Zelfs in de zwaarste winters daalt de temperatuur in Europa zelden tot een dergelijk extreem laag niveau, dus zelfs als het een poosje erg koud is, profiteer je nog steeds van een hoge besparing. Het vermogen en rendement nemen wel af bij een lagere temperatuur, maar moderne systemen zijn gemaakt om hier soepel mee om te gaan.

Verwachte besparingen over een periode van 10 jaar

De whitepaper Drivers to Heat Pump Adoption by European Households bevat een gedetailleerde analyse van de bedrijfskosten van een warmtepomp. Hierin worden de verbruikskosten van een warmtepomp en een cv-ketel over een periode van 10 jaar met elkaar vergeleken.

De vergelijking is gebaseerd op een gestandaardiseerd scenario van een woning met een jaarlijkse ruimteverwarmingsvraag van 10.000 kWh. Dit komt grofweg overeen met een nieuwbouwwoning van 200 m² of een middelgroot renovatieproject van maximaal 120 m² met een lager energielabel (van ongeveer EPC-klasse E). Het model gaat uit van vloerverwarming voor de warmtepomp en radiatoren voor de cv-ketel.

Op basis van deze aannames laat het model zien dat een warmtepomp gedurende de periode van 10 jaar lagere verbruikskosten heeft dan een cv-ketel, waarbij de besparingen in de loop der tijd toenemen.

Het is belangrijk om op te merken dat deze resultaten gebaseerd zijn op bepaalde aannames over toekomstige energieprijzen en beleidsontwikkelingen.

Besparingen per jaar: belangrijkste bevindingen

• Schatting van de totale besparing op de verbruikskosten: Ongeveer € 2.600 in een periode van 10 jaar wanneer je een warmtepomp met een cv-ketel vergelijkt.
• Typische besparing op de jaarlijkse verbruikskosten: Ongeveer € 240-€ 314 per jaar, wat volgens het modelscenario in de loop der tijd toeneemt.
• Wat er met elkaar wordt vergeleken: Deze cijfers vergelijken de jaarlijkse verbruikskosten (alleen energiekosten) van een warmtepomp en een cv-ketel. Aanschaf-, installatie-, onderhouds- en financieringskosten zijn niet inbegrepen.

Belangrijkste aannames in het model: Gebaseerd op de gemiddelde energieprijzen in de 27 EU-landen (Eurostat), een jaarlijkse verwarmingsvraag van 10.000 kWh en de verwachte impact van ETS2- en CO₂-belasting.

Deze cijfers zijn gebaseerd op een gestandaardiseerd modelscenario en zijn geen voorspelling van de werkelijke kosten van een huishouden. De werkelijke besparingen zijn afhankelijk van verschillende factoren, zoals de energieprestaties van je woning, lokale energieprijzen, beschikbare subsidieregelingen, het klimaat, het systeemontwerp en de kwaliteit van de installatie.

Voor de volledige methodologie, modelaannames en gedetailleerde verwachtingen per jaar download je de whitepaper.

Waarom nemen de besparingen toe in de loop der tijd?

Hoewel dit project geen rekening houdt met voorspelde prijzen na 2032, is het belangrijk om te vermelden dat het effect van ETS en CO₂-belasting na 2035 een nog grotere rol zal spelen in het duurder maken van fossiele brandstoffen voor Europese huishoudens.

Een warmtepomp is momenteel niet alleen goedkoper in gebruik, maar is ook ontworpen met het oog op toekomstige veranderingen in de Europese energiemarkt. Naarmate steeds meer elektriciteit afkomstig is van hernieuwbare bronnen en fossiele brandstoffen gepaard gaan met hogere CO₂-kosten, worden de financiële voordelen van een warmtepomp op de lange termijn nog aantrekkelijker.

Factoren die van invloed zijn op hoeveel je kunt besparen

Elk huishouden is anders en de onderstaande variabelen kunnen een grote impact hebben op de werkelijke energiebesparing:

• Je bestaande verwarmingssysteem:
  Hoe ouder en minder efficiënt je huidige cv-ketel is, hoe groter de besparing in het begin zal zijn. In heel Europa worden oudere, niet-hr-ketels uitgefaseerd. Het vervangen van deze ketels door een warmtepomp in plaats van ze te upgraden naar een nieuwere hr-ketel levert de grootste winst op wat betreft rendement.
  
• Grootte en indeling van de woning:
  De grootte en indeling van je woning hebben direct invloed op hoeveel je kunt besparen. Grotere woningen profiteren het meest van het rendement van een warmtepomp, met name als de warmtevraag evenredig verdeeld is over ruimtes met een open indeling. Woningen met veel kleine kamers of een slechte doorloop kunnen ongelijkmatig worden verwarmd, waardoor het systeem harder moet werken. De plafondhoogte, het aantal verdiepingen en de algemene warmteverdeling spelen ook een rol, net als een geschikt systeemvermogen. Een warmtepomp met een te laag vermogen kan niet aan de vraag voldoen, terwijl een te hoog vermogen tot inefficiëntie en onnodige verbruikskosten leidt.
  
• De isolatie van je woning:
  Hoe beter je woning is geïsoleerd, hoe minder warmteverlies er optreedt en hoe minder hard het systeem hoeft te werken. Een goede zolder- en spouwmuurisolatie en dubbele beglazing verhogen het rendement en zorgen voor lagere verbruikskosten. Als je woning nog slecht geïsoleerd is, is het financieel gezien het slimst om dit vóór of tegelijk met de installatie van een warmtepomp aan te pakken.
  
• Je warmteafgiftesysteem:
  Als de radiatoren in je woning gemaakt zijn voor een hogetemperatuurketel, moeten ze mogelijk worden vervangen of aangevuld om de warmtepomp zo efficiënt mogelijk te laten draaien.
  
• Lokale energieprijzen:
  De gas- en elektriciteitsprijzen verschillen aanzienlijk per land en soms zelfs binnen hetzelfde land. Hoeveel je daadwerkelijk kunt besparen, is afhankelijk van de verhouding tussen de gas- en elektriciteitsprijzen in jouw specifieke markt. In een markt met een gunstige verhouding, bijvoorbeeld als elektriciteit relatief goedkoop is of gas buitengewoon duur, kun je meer besparen dan het gemiddelde in de EU.

Helpen warmtepompen met vaste leveringskosten?

Je energieleverancier brengt vaste leveringskosten in rekening voor het onderhouden van je gas- en elektriciteitsaansluitingen, ongeacht hoeveel energie je daadwerkelijk gebruikt.

Als je overschakelt op een warmtepomp en je je gasaansluiting volledig verwijdert, elimineer je de leveringskosten voor gas volledig. Dit voordeel wordt vaak over het hoofd gezien bij het berekenen van de besparingen.

Dat gezegd hebbende, niet elk huishouden kiest ervoor om helemaal van het gas te gaan. In sommige gevallen blijft de gasaansluiting behouden voor het koken of als back-up voor warm kraanwater, waardoor er alsnog leveringskosten in rekening worden gebracht. Bespreek met je installateur en energieleverancier of het slim is om de gasaansluiting helemaal te laten verwijderen.

Casestudy: vergelijken van energieverbruik van een warmtepomp t.o.v. een gasketel

In het volgende voorbeeld laten we zien hoeveel een gezin met vier personen in een jaren ‘70 tussenwoning met de Daikin Altherma H Hybride bespaart ten opzichte van de situatie met een cv-ketel. De familie Van Es heeft gekozen om de overstap te maken naar een warmtepomp. Zij hebben gekozen voor een hybride opstelling: de warmtepomp zorgt voor de ruimteverwarming en de cv-ketel voor het warm tapwater. Ze besparen hiermee tot 80% op hun gasverbruik. Voor deze berekening houden we een marge van 10% aan (72%) omdat de gemiddelde besparing tussen de 70 en 80% ligt.

Bovendien laat het rekenvoorbeeld zien dat de familie voor slechts € 1.200,- euro meer niet alleen een nieuwe cv-ketel, maar ook een Daikin warmtepomp krijgt. En die meerinvestering verdienen ze al in circa anderhalf jaar terug om daarna nog jarenlang te genieten van een flinke energiebesparing.

Dynamische stroomtarieven

Bij een dynamisch stroomtarief worden er verschillende kosten in rekening gebracht op basis van het tijdstip. Buiten de piekuren, meestal 's nachts van ongeveer 23.00 tot 07.00 uur, kan de stroomprijs een stuk lager liggen dan overdag. Een goed geprogrammeerde warmtepomp kan hiervan profiteren door de thermische massa van je woning of je warmwatertank voor te verwarmen wanneer de tarieven laag liggen, waardoor je minder elektriciteit verbruikt wanneer de tarieven het hoogst zijn.

Sommige energieleveranciers bieden nu speciale tarieven gericht op huishoudens met een warmtepomp. Zij begrijpen dat een warmtepomp elektriciteit verbruikt in langere, stabielere blokken, in plaats van in korte pieken. Dit patroon maakt goedkopere levering vanuit het net mogelijk, wat sommige leveranciers belonen met lagere tarieven. Het loont om vóór de installatie verschillende leveranciers te vergelijken en elk jaar een nieuwe vergelijking te doen wanneer je je contract kunt verlengen.

Je energieverbruik monitoren en de kosten verlagen met een slimme regeling

Het bijhouden van het energieverbruik van je warmtepomp is een van de simpelste manieren om zoveel mogelijk te besparen. De meeste moderne systemen bieden geïntegreerde monitoring via een display of app, zodat je in real time historische gegevens kunt bekijken, inefficiënties snel kunt spotten en defecten vroegtijdig kunt opsporen voordat ze tot dure reparaties leiden.

Koppel dit met een slimme meter voor nog meer besparingen. Slimme meters zijn meestal nodig om te profiteren van dynamische stroomprijzen, waarbij elektriciteit aanzienlijk goedkoper is tijdens daluren. Een slimme regeling zoals die van de Daikin systemen kan dan automatisch de verwarming en warmwaterbereiding afstemmen op de daluren. Combineer dit met een slimme thermostaat die je routine kan leren om het verbruik verder optimaliseren. Samen kunnen deze tools je maandelijkse energierekening flink verlagen, zonder dat je inlevert op comfort.

Een warmtepomp combineren met zonnepanelen

Voor huishoudens die hun elektriciteitskosten verder willen verlagen, kunnen het beste de warmtepomp combineren met zonnepanelen op het dak. Omdat een warmtepomp op elektriciteit werkt, hoef je minder stroom van het net af te nemen als je de zonnestroom van je eigen installatie zelf gebruikt in plaats van die terug te leveren.

De seizoensprofielen van warmtepompen en zonnepanelen zijn niet perfect op elkaar afgestemd: zonnepanelen wekken in de zomer de meeste elektriciteit op, terwijl je vooral in de winter ruimteverwarming nodig hebt. De combinatie kan het gebruik van zonnestroom over het hele jaar echter nog steeds vergroten, vooral voor de warmtapwaterbereiding, die het hele jaar door nodig is.

Met een thuisbatterij kun je het eigen verbruik verder verhogen door de overdag opgewekte overtollige zonnestroom op te slaan voor gebruik in de avond.

Uit onderzoek van Daikin Europe over de synergie tussen zonnepanelen en warmtepompen blijkt dat de verhouding van eigenverbruik (het deel van de opgewekte zonne-energie dat het huishouden zelf verbruikt in plaats van teruglevert) aanzienlijk kan worden verbeterd door de twee systemen slim te koppelen.

Overheidssubsidies en financiële regelingen

Overheidssubsidies en stimuleringsregelingen kunnen de aanschaf- en installatiekosten van een warmtepomp flink verlagen. Binnen Europa bieden veel nationale, regionale en lokale overheden financiële steun om het gebruik van duurzame verwarmingstechnologieën te bevorderen.

De beschikbare steunmaatregelen verschillen per land en kunnen bestaan uit subsidies, belastingverlagingen, leningen met een lage rente en andere financieringsvormen. Ook de aanvraagcriteria, hoogte van de subsidie en het aanvraagproces verschillen en kunnen na verloop van tijd veranderen.

Voordat je een beslissing neemt, is het slim om te controleren welke regelingen er beschikbaar zijn in jouw regio en of je ervoor in aanmerking komt. Lokale subsidies kunnen een flinke impact hebben op de totale installatiekosten en de terugverdientijd van een warmtepomp.

Wat is de terugverdientijd van een warmtepomp?

De terugverdientijd is de hoeveelheid tijd die nodig is om genoeg energie te besparen dat je de aanschaf- en installatiekosten van een warmtepomp hebt terugverdiend. Dit is ook een van de meest gestelde vragen over warmtepompen.

Het antwoord is dat het verschilt, afhankelijk van de installatiekosten, de behaalde besparingen per jaar en of er gebruik is gemaakt van subsidies.

Als je een oude, inefficiënte cv-ketel vervangt in een goed geïsoleerde woning, is een terugverdientijd van 7 tot 12 jaar realistisch. Huishoudens die een verwarmingssysteem op basis van olie of vloeibaar gas gaan vervangen, profiteren van een snellere terugverdientijd, aangezien die brandstoffen een stuk duurder zijn dan aardgas.

Echte woningen, echte besparingen

De besparingscijfers in dit artikel zijn gebaseerd op gemodelleerde gemiddelden voor een standaardwoning. Individuele resultaten kunnen verschillen en de beste manier om te begrijpen wat een warmtepomp in jouw specifieke situatie kan opleveren is door een professionele evaluatie te laten uitvoeren.

In de praktijk voeren door Daikin gecertificeerde installateurs een uitgebreide inspectie van je woning uit voordat ze een warmtepomp installeren. Ze beoordelen verschillende factoren, waaronder het huidige verwarmingssysteem, de isolatiewaarde van je woning, de staat van de radiatoren of vloerverwarming en de warmwatervoorziening. Op basis daarvan kunnen ze je een realistische schatting geven van de besparing en de terugverdientijd voor jouw situatie, in plaats van uit te gaan van het Europese of nationale gemiddelde.

De installatie van een warmtepomp heeft ook een positief effect op het energielabel van je woning, wat de marktwaarde van je woning kan verhogen.

Conclusie

Het is overduidelijk: een warmtepomp is consistent goedkoper in gebruik dan een cv-ketel en de besparingen worden alleen maar groter naarmate de gasprijzen stijgen met CO₂-belasting. Voor een typisch huishouden in Europa met een verwarmingsvraag van 10.000 kWh bedraagt de totale besparing op energiekosten ongeveer € 2.602 over een periode van 10 jaar op basis van gemiddelde energieprijzen in de EU, en dat bedrag loopt na die tijd alleen maar op. Je werkelijke besparing hangt af van de isolatiewaarde van je woning, het huidige verwarmingssysteem, de energieprijzen en de lokale aanschaf- en installatiekosten, maar het structurele voordeel dat een warmtepomp biedt ten opzichte van een cv-ketel neemt mettertijd alleen maar toe. Als je wilt ontdekken wat dit in de praktijk betekent, is een gratis woningevaluatie door een gecertificeerde installateur de beste plek om te beginnen.

Belangrijkste punten

• Warmtepompen leveren direct een kostenbesparing op, die bovendien alleen maar toeneemt. Op basis van het model dat in dit artikel wordt gebruikt, kan een gemiddeld huishouden ongeveer € 2.602 besparen in een periode van 10 jaar vergeleken met een cv-ketel, waarbij de besparing in de loop der tijd naar verwachting oploopt.
  
• De lagere energierekening is vooral het resultaat van het lagere energieverbruik. Voor een verwarmingsvraag van 10.000 kWh heeft een warmtepomp ongeveer 80% minder ruwe energie nodig dan een cv-ketel, wat de hogere elektriciteitsprijs compenseert.
• Een warmtepomp is veel efficiënter dan een cv-ketel. Een moderne warmtepomp genereert gemiddeld 3–4 eenheden aan warmte met 1 eenheid elektriciteit, terwijl zelfs een hr-ketel minder dan 1 eenheid aan warmte genereert per eenheid aan gas.
• Warmtepompen werken door warmte te verplaatsen in plaats te genereren. Door warmte uit de lucht of de grond te halen in plaats van brandstof te verbranden, zorgen ze voor een veel efficiënter verwarmingsproces.
• De werkelijke besparing hangt af van je woning en installatie. Factoren zoals de isolatiewaarde, het systeemvermogen en de (lokale) energieprijzen hebben invloed op de behaalde resultaten, waardoor een professionele evaluatie de beste manier is om een schatting te krijgen van de mogelijke besparingen.